لویجی پیراندللو نمایشنامه نویس بزرگ و مشهور ایتالیایی یکی از آغاز گران تئاتر مدرن محسوب می شود . بیان و فرم پیراندللو یکی از سرفصل های درام مدرن و گذار از درام سنتی محسوب می شود. و کارهای او زمینه و فضا به گونه ای رغم می خورد که انسان به عنوان یک شخصیت نمایشی روی می نامید . انسان در تئاتر پیراندللو گونه ای شکل می گیرد که هیچ فراری از نقش هایی که دارد و گویا تقدیر برایش معین کرده است ندارد .  جهان پیرامون ما را جهان نقش ها تشکیل می دهد دیگر آن منطق عقلانی وعلی و معلولی که در تئاتر کلاسیک روی می نماید اینجا اهمیت خود را از دست می دهد و آنچه به دست می آید حاصل عقل سلیم پیش بینی پذیر و از قبل تعیین شده نیست ، جهانی که توسط نیروها و فضای منطقی نمی توان آن را تعریف نمود از این رو با فضای روانکاوانه و پزشک وار نمی توانیم باعث ایجاد تحول در آن شد ، فضایی که نماینده سنت و رهیافت تحصلی است باید بپذیریم همانطور که لوی آلتوسر نشان می دهد نقش ها پیش از انسان ها تعیین شده اند و ما چاره ای جز بازی نقش ها نداریم و تنها در درون این قوالب است که می توانیم خود را تولید و بازتولید کنیم و از این راه به فضایی از خودآگاهی پایان ناپذیر و همواره در راه دست یابیم از این رو در نمایشنامه هانری چهارم که از کارهای فوق العاده مهم و تاثیر گذار پیراندللو است می توان جنون را در برابر عقل به خوبی و وضوح مشاهده نمود عقلی که سعی دارد جنون را که به ماهیت و هویت نقش گون و بازی محور آگاهی یافته است زیر سلطه خود گیرد این عقل در مرتبه ظاهری و ابتدایی بشر قرار گرفته و تصور می نماید با منطق علی و معلومی و محسبات دترمنیستی می تواند آنچه را که خود نامطلوب و شوم و بدون قاعده می داند ولی قافل از اینکه عقل نیز در چنین مصافی خود نقشی بر عهده می گیرد و تحت تاثیر جنون خود را برای برعهده گیری نقش آماده می کند . به عبارت دیگر عقل نیز نمی تواند از ماهیت نقش گون خود رهایی یابد . بنابراین بر خلاف آنچه سنت عقلانی به ما می باوراند عنصر متفطن و آگاه و به خود آگاهی رسیده ، سنت عقلی و انسان عقل مدار نیست بلکه این خودآگاهی ثقل  دیوانگی را باز می تاباند و این امر را که انسان چاره ای جز بازی نقش هایی که برایش نوشته شده ندارد و این بار سخت و سنگین را در عین آنکه طاقت فرسا و شوم است صلیب وار تحمل کند .

(ادامه دارد)...

    |          |